Prawne i społeczne aspekty ubiegania się o alimenty w obliczu choroby alkoholowej partnera
Problem uzależnienia od alkoholu w rodzinie jest zjawiskiem wielowymiarowym, które dotyka nie tylko osobę bezpośrednio zmagającą się z nałogiem, ale przede wszystkim jej najbliższe otoczenie. W polskim systemie prawnym prawo do alimentów jest jednym z fundamentalnych mechanizmów ochronnych, mających na celu zapewnienie środków utrzymania osobom, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb. Kiedy mąż nadużywa alkoholu, często dochodzi do zaniedbywania obowiązków finansowych, co stawia żonę i dzieci w niezwykle trudnej sytuacji życiowej. Proces dochodzenia roszczeń alimentacyjnych w takiej konfiguracji wymaga nie tylko determinacji, ale również gruntownej wiedzy o procedurach cywilnych i dowodowych. Zrozumienie, że choroba alkoholowa nie zwalnia z odpowiedzialności za rodzinę, jest pierwszym krokiem do skutecznej walki o należne środki finansowe. Prawo rodzinne w Polsce opiera się na zasadzie dobra dziecka oraz zasadzie równej stopy życiowej członków rodziny, co oznacza, że standard życia dzieci i małżonka powinien być zbliżony do standardu życia drugiego rodzica, nawet jeśli ten trwoni pieniądze na używki.
Podstawy prawne obowiązku alimentacyjnego w polskim kodeksie rodzinnym i opiekuńczym
Fundamentem dochodzenia roszczeń alimentacyjnych jest Kodeks rodzinny i opiekuńczy, który w swoich przepisach precyzyjnie określa zakres i charakter obowiązku alimentacyjnego. Zgodnie z artykułem 133 tego kodeksu, rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. W przypadku męża, który nadużywa alkoholu, obowiązek ten nie wygasa ani nie ulega zawieszeniu z powodu jego nałogu. Co więcej, prawo przewiduje również możliwość dochodzenia alimentów na rzecz współmałżonka, co reguluje artykuł 27 kodeksu, stanowiący, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zaspokajanie tych potrzeb może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. W sytuacji, gdy mąż wydatkuje wspólne lub własne środki na alkohol, narusza on ten podstawowy obowiązek, co otwiera drogę do wystąpienia na drogę sądową.
Możliwości zarobkowe a realne dochody dłużnika zmagającego się z nałogiem
Kluczowym pojęciem w sprawach o alimenty są możliwości zarobkowe i majątkowe zobowiązanego. Sąd, ustalając wysokość alimentów, nie kieruje się wyłącznie tym, ile dłużnik faktycznie zarabia w danym momencie, ale tym, ile mógłby zarabiać, gdyby w pełni wykorzystywał swoje siły, wykształcenie i doświadczenie zawodowe. W przypadku mężczyzny pijącego, który często traci pracę lub podejmuje zajęcia poniżej swoich kwalifikacji z powodu nałogu, argumentacja prawna powinna kłaść nacisk na to, że jego obecna sytuacja finansowa jest wynikiem zawinionego działania. Orzecznictwo Sądu Najwyższego jednoznacznie wskazuje, że osoba zobowiązana do alimentacji nie może powoływać się na brak środków, jeśli ich brak wynika z jej własnego, nieodpowiedzialnego zachowania lub zaniedbań. Alkoholizm, choć uznawany za chorobę, w kontekście alimentacyjnym nie stanowi okoliczności łagodzącej, która pozwalałaby na obniżenie świadczeń, zwłaszcza jeśli dłużnik nie podejmuje leczenia. Sąd ocenia potencjał rynkowy takiej osoby, biorąc pod uwagę stan zdrowia, wiek oraz lokalny rynek pracy, co pozwala na zasądzenie kwot adekwatnych do potrzeb rodziny, a nie do aktualnego portfela pijącego męża.
Gromadzenie materiału dowodowego potwierdzającego chorobę alkoholową i jej wpływ na finanse
Skuteczne przeprowadzenie sprawy o alimenty wymaga solidnego przygotowania dowodowego. W sprawach przeciwko pijącemu mężowi dowody muszą koncentrować się na dwóch płaszczyznach: wykazaniu uzasadnionych potrzeb osób uprawnionych oraz udowodnieniu skali zaniedbań i faktycznych możliwości finansowych męża. Dowodami w takiej sprawie mogą być zeznania świadków, np. sąsiadów, członków rodziny czy pracowników opieki społecznej, którzy widzieli męża pod wpływem alkoholu lub byli świadkami awantur na tle finansowym. Bardzo istotne są dokumenty medyczne, jeśli mąż przechodził detoksykację lub był hospitalizowany z powodu powikłań alkoholowych, a także notatki z interwencji policyjnych (tzw. Niebieska Karta). W zakresie finansów warto gromadzić wyciągi bankowe, potwierdzenia przelewów, a także dokumentację dotyczącą długów zaciągniętych przez męża na alkohol. Jeśli mąż pracuje "na czarno", co jest częstą praktyką u osób z nałogiem chcących uniknąć egzekucji, dowodem mogą być zdjęcia dokumentujące jego styl życia, posiadane przedmioty wartościowe czy relacje osób trzecich o podejmowanych przez niego pracach dorywczych.
Przygotowanie profesjonalnego pozwu o alimenty krok po kroku
Pozew o alimenty jest pismem procesowym, które inicjuje postępowanie przed sądem rodzinnym. Musi on spełniać wymogi formalne określone w Kodeksie postępowania cywilnego. W nagłówku należy wskazać sąd właściwy dla miejsca zamieszkania osoby uprawnionej (żony lub dziecka) lub dłużnika – wybór należy do powódki. W treści pozwu należy precyzyjnie określić kwotę alimentów, jakiej domagamy się na rzecz każdego z dzieci oraz ewentualnie na rzecz samej żony. Kluczowym elementem jest uzasadnienie, w którym należy szczegółowo opisać sytuację rodzinną, fakt nadużywania alkoholu przez męża oraz wpływ tego zjawiska na budżet domowy. Ważne jest, aby wyliczyć miesięczne koszty utrzymania, uwzględniając wyżywienie, odzież, leczenie, edukację, zajęcia dodatkowe oraz opłaty mieszkaniowe. W przypadku pijącego męża warto podkreślić, że nie przyczynia się on do zaspokajania tych potrzeb w sposób dobrowolny. Do pozwu należy dołączyć odpisy aktów stanu cywilnego (akt urodzenia dzieci, akt małżeństwa) oraz wszelkie zgromadzone wcześniej dowody. Pozew w sprawach o alimenty jest wolny od kosztów sądowych dla osoby uprawnionej, co znacznie ułatwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości kobietom w trudnej sytuacji materialnej.
Instytucja zabezpieczenia alimentów jako ochrona na czas trwania procesu
Procesy sądowe mogą trwać wiele miesięcy, a potrzeby dzieci i rodziny są natychmiastowe. Dlatego niezwykle istotnym narzędziem prawnym jest wniosek o zabezpieczenie powództwa na czas trwania postępowania. Można go zawrzeć bezpośrednio w pozwie o alimenty. Sąd, rozpoznając taki wniosek, wydaje postanowienie, w którym zobowiązuje męża do płacenia określonej kwoty pieniężnej jeszcze przed wydaniem ostatecznego wyroku. W sprawach o alimenty wystarczy jedynie uprawdopodobnić roszczenie, co oznacza, że nie trzeba przedstawiać pełnego zestawu dowodów, a jedynie wykazać, że obowiązek alimentacyjny istnieje, a potrzeby uprawnionych są realne. Dla żony pijącego męża zabezpieczenie jest kluczowe, ponieważ postanowienie sądu w tym przedmiocie jest natychmiast wykonalne. Jeśli mąż nie będzie płacił zasądzonych kwot zabezpieczenia, można z tym dokumentem udać się bezpośrednio do komornika. Pozwala to na uniknięcie sytuacji, w której rodzina pozostaje bez środków do życia przez cały okres trwania sporu sądowego, co w przypadku męża trwoniącego pieniądze na alkohol jest zagrożeniem bardzo realnym.
Ustalanie kosztów utrzymania rodziny w kontekście rosnących wydatków
Precyzyjne określenie kosztów utrzymania jest fundamentem dla sędziego przy wyznaczaniu wysokości świadczenia. W artykule o charakterze poradnikowym należy podkreślić, że koszty te nie ograniczają się jedynie do minimum egzystencjalnego. Standard życia dzieci powinien być taki sam, jak rodziców. Jeśli mąż przed popadnięciem w głęboki nałóg zapewniał rodzinie wysoki standard, sąd powinien dążyć do jego utrzymania, o ile możliwości zarobkowe dłużnika na to pozwalają. Należy sporządzić szczegółowe zestawienie wydatków, uwzględniając nie tylko stałe rachunki, ale też wydatki sezonowe, jak wyjazdy wakacyjne, ferie, zakup podręczników czy wizyty u lekarzy specjalistów. W przypadku dzieci z rodzin dotkniętych problemem alkoholowym często pojawiają się dodatkowe koszty związane z terapią psychologiczną lub zajęciami wyrównawczymi, co również powinno zostać uwzględnione w kalkulacji alimentacyjnej. Sąd bierze pod uwagę realne ceny rynkowe towarów i usług, a nie tylko subiektywne deklaracje stron, dlatego warto zachowywać faktury i paragony za najważniejsze zakupy, choć obecnie sądy coraz częściej polegają na zasadach doświadczenia życiowego przy ocenie kosztów wyżywienia czy higieny.
Strategia procesowa w starciu z argumentacją dłużnika o braku środków
Mężowie nadużywający alkoholu często stosują w sądzie linię obrony opartą na rzekomym ubóstwie, bezrobociu lub złym stanie zdrowia uniemożliwiającym podjęcie pracy. Skuteczna strategia procesowa musi te argumenty zbijać punkt po punkcie. Jeśli mąż twierdzi, że jest chory, należy domagać się dokumentacji medycznej i opinii biegłego lekarza, który oceni, czy dany stan faktycznie wyklucza jakąkolwiek aktywność zarobkową. Bardzo często alkoholizm nie wyklucza pracy fizycznej lub w zawodach, które mąż wykonywał wcześniej. Jeśli dłużnik zarejestrował się jako bezrobotny bez prawa do zasiłku tylko na potrzeby sprawy, należy wskazać sądowio na oferty pracy dostępne w urzędach pracy dla osób z jego kwalifikacjami, co udowodni, że brak dochodów jest wynikiem braku woli, a nie braku możliwości. Warto również zwrócić uwagę na wydatki dłużnika – jeśli stać go na zakup alkoholu, papierosów lub opłacanie telefonu komórkowego, oznacza to, że posiada on środki finansowe, które w pierwszej kolejności powinny zostać przeznaczone na alimenty. Argumentacja powinna być chłodna, oparta na faktach i przepisach prawa, unikając nadmiernego emocjonalizmu, co pozwala sędziemu skupić się na merytorycznej stronie obowiązku alimentacyjnego.
Udział prokuratora i organizacji społecznych w sprawach o alimenty
W szczególnie trudnych przypadkach, gdy picie męża łączy się z przemocą domową lub rażącym zaniedbywaniem rodziny, możliwe jest zaangażowanie w sprawę prokuratora. Zgodnie z przepisami, prokurator może wytoczyć powództwo o alimenty lub wstąpić do już toczącego się postępowania, jeśli wymaga tego ochrona praworządności lub interesu społecznego. Obecność prokuratora nadaje sprawie większą wagę i może pomóc w sprawniejszym gromadzeniu dowodów, na przykład poprzez dostęp do akt innych postępowań karnych prowadzonych przeciwko mężowi. Ponadto, żona może szukać wsparcia w organizacjach pozarządowych zajmujących się ochroną praw kobiet i dzieci oraz walką z chorobą alkoholową. Organizacje te często oferują bezpłatną pomoc prawną, psychologiczną oraz mogą występować w roli organizacji społecznej przed sądem, co daje dodatkowe wsparcie moralne i merytoryczne. Współpraca z takimi podmiotami pomaga w profesjonalizacji działań procesowych i sprawia, że kobieta nie czuje się osamotniona w walce z systemem i nieodpowiedzialnym małżonkiem.
Alimenty na żonę w trakcie trwania małżeństwa i po rozwodzie
Warto pamiętać, że obowiązek alimentacyjny może dotyczyć nie tylko dzieci, ale również samej żony. W trakcie trwania małżeństwa, jeśli mąż przez swój nałóg nie łoży na wspólne gospodarstwo, żona może wystąpić o alimenty na podstawie artykułu 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Jest to tak zwane roszczenie o zaspokajanie potrzeb rodziny. Pozwala ono na uzyskanie środków na utrzymanie bez konieczności wnoszenia o rozwód czy separację. Natomiast w przypadku rozwodu, sytuacja zależy od tego, czy orzeczono winę jednego z małżonków. Jeśli mąż zostanie uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia małżeńskiego z powodu alkoholizmu, a rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej żony niewinnej, sąd może zasądzić na jej rzecz alimenty, nawet jeśli nie znajduje się ona w niedostatku. To niezwykle istotny instrument prawny dla kobiet, które poświęciły karierę zawodową na rzecz wychowania dzieci i prowadzenia domu, a teraz przez nałóg męża zostały pozbawione stabilizacji finansowej. Alimenty te mogą być płacone dożywotnio lub do czasu zawarcia przez żonę nowego związku małżeńskiego.
Egzekucja komornicza i problem nieściągalności świadczeń od alkoholika
Uzyskanie wyroku zasądzającego alimenty to często dopiero połowa sukcesu. Problem pojawia się w momencie, gdy mąż dobrowolnie nie wpłaca pieniędzy. Wówczas jedyną drogą jest skierowanie sprawy do komornika sądowego. Egzekucja alimentów jest traktowana priorytetowo – komornik może zająć do 60 procent wynagrodzenia za pracę dłużnika, niezależnie od wysokości kwoty wolnej od potrąceń w innych rodzajach egzekucji. W przypadku osób nadużywających alkoholu, egzekucja bywa jednak utrudniona z powodu braku stałego zatrudnienia lub ukrywania majątku. Komornik ma szereg uprawnień: może zająć ruchomości (np. telewizor, samochód), nieruchomości, rachunki bankowe oraz wierzytelności z urzędu skarbowego. Kluczowa jest tu współpraca wierzycielki z organem egzekucyjnym – należy podawać wszelkie znane informacje o miejscach pracy męża, o tym, gdzie przebywa i z jakich składników majątku korzysta. Jeśli egzekucja okaże się bezskuteczna przez okres dwóch miesięcy, komornik wydaje stosowne zaświadczenie, które otwiera drogę do dalszych kroków prawnych i socjalnych.
Rola Funduszu Alimentacyjnego w systemie wsparcia finansowego rodzin
Gdy egzekucja komornicza zawodzi, a pijący mąż pozostaje niewypłacalny, państwo przejmuje część odpowiedzialności finansowej poprzez Fundusz Alimentacyjny. Jest to system wsparcia przeznaczony dla dzieci, które nie mogą otrzymać należnych im pieniędzy od rodzica. Aby skorzystać z funduszu, należy spełnić kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, które jest okresowo waloryzowane przez ustawodawcę. Świadczenia z funduszu wypłacane są w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednak nie mogą przekroczyć ustawowego limitu na każde dziecko. Choć fundusz nie pokrywa zazwyczaj wszystkich potrzeb, stanowi realne zabezpieczenie przed nędzą. Należy jednak pamiętać, że wypłata pieniędzy z funduszu nie zwalnia dłużnika z długu. Gmina, która wypłaciła świadczenia, staje się wierzycielem męża i będzie dążyć do odzyskania tych środków od niego w przyszłości, co często wiąże się z dodatkowymi sankcjami, takimi jak zatrzymanie prawa jazdy czy wpisanie do rejestrów dłużników biur informacji gospodarczej.
Odpowiedzialność karna za uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego
Uchylanie się od płacenia alimentów jest w Polsce przestępstwem opisanym w artykule 209 Kodeksu karnego. Jeśli mąż nie płaci alimentów, a łączna wysokość powstałych w ten sposób zaległości stanowi równowartość co najmniej trzech świadczeń okresowych, naraża się na karę grzywny, karę ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. W przypadku, gdy brak wpłat naraża osobę uprawnioną na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, kara może być surowsza. Zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa niealimentacji może złożyć nie tylko żona, ale również organ wypłacający świadczenia z funduszu alimentacyjnego lub ośrodek pomocy społecznej. Często samo wszczęcie postępowania karnego i widmo kary więzienia działa na dłużników otrzeźwiająco i motywuje ich do podjęcia pracy lub leczenia, aby uniknąć osadzenia w zakładzie karnym. Prawo karne stanowi więc istotny straszak i narzędzie nacisku na osoby, które lekceważą wyroki sądów rodzinnych.
Przeciwdziałanie ukrywaniu majątku i przepisy o skardze pauliańskiej
Pijący mężowie, często pod wpływem lęku przed komornikiem lub pod namową osób trzecich, próbują wyzbywać się majątku, przepisując go na członków dalszej rodziny lub znajomych. Prawo cywilne przewiduje mechanizmy obronne przed takimi działaniami, z których najważniejszym jest skarga pauliańska. Pozwala ona na uznanie danej czynności prawnej (np. darowizny samochodu czy mieszkania) za bezskuteczną w stosunku do wierzyciela, czyli w tym przypadku żony i dzieci. Jeśli uda się wykazać, że mąż działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć, sąd może nakazać, aby z tego konkretnego składnika majątku komornik mógł ściągnąć dług alimentacyjny, mimo że formalnie właścicielem jest już ktoś inny. Jest to proces skomplikowany dowodowo, ale bywa jedynym sposobem na odzyskanie dużych zaległości alimentacyjnych w sytuacjach, gdy mąż pozornie stał się osobą bez majątku.
Psychologiczne aspekty walki o alimenty od osoby uzależnionej
Decyzja o wystąpieniu na drogę sądową przeciwko mężowi, który zmaga się z chorobą alkoholową, jest dla wielu kobiet niezwykle trudna pod względem emocjonalnym. Często pojawia się poczucie winy, litość lub strach przed eskalacją agresji partnera. Należy jednak zrozumieć, że alimenty nie są karą dla męża, lecz prawem dziecka do godnego życia. Uzależnienie jest chorobą, ale choroba ta nie daje przyzwolenia na przerzucanie całego ciężaru utrzymania rodziny na jedną stronę. Wsparcie psychologiczne, uczestnictwo w grupach dla osób współuzależnionych (np. Al-Anon) oraz praca nad asertywnością są nieodzowne, aby przetrwać proces sądowy. Stabilna postawa matki i konsekwencja w egzekwowaniu praw finansowych są kluczowe nie tylko dla domowego budżetu, ale także dla poczucia bezpieczeństwa dzieci, które potrzebują jasnych granic i stabilizacji, jakiej pijący rodzic nie jest w stanie im zapewnić bez przymusu prawnego.
Znaczenie wywiadów środowiskowych i opinii biegłych w procesie
W toku sprawy o alimenty sąd może zarządzić przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przez kuratora sądowego. Jest to badanie sytuacji bytowej rodziny, które pozwala sędziemu uzyskać obiektywny obraz tego, jak wygląda codzienność w domu dotkniętym alkoholizmem. Kurator odwiedza miejsce zamieszkania, rozmawia z domownikami i sąsiadami, sprawdzając, czy mąż faktycznie przebywa w domu, czy jest pod wpływem alkoholu i jak wyglądają warunki mieszkaniowe dzieci. Ponadto, w spornych sytuacjach dotyczących zdrowia dłużnika lub potrzeb dziecka (np. gdy dziecko wymaga specjalistycznego leczenia z powodu stresu wywołanego sytuacją domową), powoływani są biegli różnych specjalności. Opinia biegłego psychologa może potwierdzić konieczność zwiększenia wydatków na terapię, co bezpośrednio wpływa na wysokość zasądzonych alimentów. Rzetelne podejście do tych czynności procesowych i szczerość w rozmowach z kuratorem budują wiarygodność powódki w oczach sądu.
Wygaśnięcie i zmiana wysokości alimentów w czasie
Obowiązek alimentacyjny nie jest ustalony raz na zawsze. Wraz z upływem czasu potrzeby dzieci rosną, a sytuacja rynkowa ulega zmianie (inflacja, wzrost kosztów edukacji). Wówczas żona ma prawo wystąpić z pozwem o podwyższenie alimentów. Z drugiej strony, mąż może domagać się ich obniżenia lub uchylenia, jeśli zajdą istotne zmiany w jego sytuacji, np. trwałe kalectwo niezwiązane z nałogiem. Ważne jest jednak, że samo kontynuowanie picia i związane z tym ubożenie nie jest przesłanką do obniżenia alimentów. Dopóki mąż posiada potencjalne możliwości zarobkowe, kwota powinna pozostać na odpowiednim poziomie. Obowiązek alimentacyjny względem dziecka wygasa najczęściej w momencie uzyskania przez nie pełnoletności i zdolności do samodzielnego utrzymania się, co w przypadku studiujących dzieci następuje zazwyczaj około 24-25 roku życia. W przypadku alimentów na żonę, obowiązek ten może trwać znacznie dłużej, stanowiąc formę zabezpieczenia jej przyszłości po rozpadzie związku zniszczonego przez alkohol.
Rola mediacji rodzinnej w cieniu choroby alkoholowej
Choć w przypadku czynnego alkoholizmu mediacja bywa trudna, prawo zachęca do polubownego rozwiązywania sporów. Mediacja może być szansą na ustalenie planu spłaty zadłużenia lub dobrowolne podjęcie leczenia przez męża w zamian za określone ustępstwa procesowe. Jednakże mediator musi być osobą doświadczoną w pracy z osobami uzależnionymi, aby nie dopuścić do manipulacji ze strony pijącego małżonka. Ugoda zawarta przed mediatorem i zatwierdzona przez sąd ma moc wyroku sądowego i stanowi tytuł wykonawczy, z którym można udać się do komornika w razie niedotrzymania jej warunków. Dla niektórych rodzin jest to droga mniej stresująca niż otwarta konfrontacja na sali rozpraw, pod warunkiem, że dłużnik wykazuje chociaż minimum dobrej woli i świadomości swoich czynów. Jeśli jednak mąż jest w fazie aktywnego zaprzeczania chorobie i agresji, mediacja może okazać się bezskuteczna, a wtedy jedyną skuteczną drogą pozostaje twarde postępowanie sądowe.
Podsumowanie działań i pierwsze kroki dla kobiet szukających pomocy
Podjęcie walki o alimenty od pijącego męża to proces wymagający odwagi, ale całkowicie uzasadniony i konieczny dla ochrony dobra rodziny. Pierwszym krokiem powinno być zawsze rzetelne zebranie informacji o wydatkach i dokumentowanie zaniedbań męża. Następnie warto skonsultować się z prawnikiem lub udać do punktu nieodpłatnej pomocy prawnej, aby poprawnie sformułować pozew wraz z wnioskiem o zabezpieczenie. Nie należy bać się korzystania z narzędzi takich jak komornik czy Fundusz Alimentacyjny, gdyż są one stworzone właśnie po to, by niwelować negatywne skutki nieodpowiedzialności rodziców. System prawny w Polsce w coraz większym stopniu chroni ofiary alkoholizmu w rodzinie, kładąc nacisk na realne możliwości zarobkowe, a nie na deklarowane przez dłużnika ubóstwo. Determinacja w dochodzeniu roszczeń jest wyrazem dbałości o dzieci i własną godność, a uzyskane w ten sposób środki mogą stać się fundamentem nowego, spokojniejszego życia, wolnego od finansowej niepewności niesionej przez chorobę alkoholową małżonka.